Spalone skrzydła

Wtym roku przypada sto dziesiąta rocznica obrony przez Edytę Stein doktoratu z filozofii na uniwersytecie w Getyndze pod kierunkiem Edmunda Husserla. Rozprawa nosiła tytuł O zagadnieniu wczucia (niem. Zum Problem der Einfühlung) i została sfinalizowana z wynikiem summa cum laude. Środowiska karmelitańskie w 2024 roku, za czasów papieża Franciszka, ponowiły wysiłki, by św. Teresa Benedykta od Krzyża otrzymała tytuł doktora Kościoła, lecz były one nieskutecznie. Wcześniej próbowano tego w związku z millennium, w 1999 roku. Wtedy przyznano Edycie Stein tytuł patronki Europy.
W przyszłym roku przypada osiemdziesiąta piąta rocznica jej śmierci. Zapewne okazji związanych z osobą św. Teresy Benedykty od Krzyża można by jeszcze mnożyć. W ubiegłym roku minęło dwadzieścia pięć lat działalności najpierw Centrum, a następnie Stowarzyszenia Communio Crucis im. św. Edyty Stein, Patronki Europy, funkcjonującego przy naszym krakowskim klasztorze na ul. Rakowickiej. W jego działalności mieliśmy zwyczaj rozpoczynania każdego kolejnego roku akademickiego wykładem o naszej świętej. Wśród naszych najważniejszych osiągnięć można wymienić nagranie w 2011 roku filmu Edyta Stein. Patronka Europy w reżyserii Bogusławy Stanowskiej-Cichoń, który zdobył grand prix na Międzynarodowym Katolickim Festiwalu Filmów i Multimediów w Niepokalanowie. Nagrodę w dziedzinie filmów dokumentalnych otrzymał również film Tutaj po raz pierwszy ujrzałam góry (2022), który przybliża wakacyjne pobyty Edyty Stein i jej fascynację Dusznikami-Zdrojem.
W niniejszym zbiorze prezentujemy kulturę myśli Edyty zebranych w refleksji nad podstawowymi tematami, by ukazać horyzonty jej obcowania z prawdą o Bogu i człowieku, które rodziły się w sporze, w walce z narastającym kłamstwem totalitaryzmów. Dlatego że jest to myśl odważna i jasna, warto sięgać po lekturę jej tekstów, by utrzymać kurs na prawdę.
Ten zbiór stanowi również świadectwo, jak święci potrafią dyskretnie towarzyszyć naszym czasom. Znamionują to nie tylko żywość kultu, ale i myśli patronki Europy, potrzebne zwłaszcza w toczeniu sporu o człowieka, tajemnicę męskości i kobiecości czy społeczny i polityczny wymiar zaangażowania katolików.
Niniejsza antologia jest także hołdem składanym wobec tego, że można czerpać nieustanną inspirację z prawd, które zostawił nam jeden z najtęższych umysłów Kościoła XX wieku. Dostrzegamy wielki niedosyt tak ważnych sformułowań i w cieniu postaci Edyty Stein widzimy dramat brutalnie przerwanego życia przez tych, którzy nienawidzą Prawdy. Można by rzec, że w czasie największych możliwości i dojrzałości intelektualnej Edyty czysta nienawiść na polach Birkenau spaliła jej skrzydła, lotność uzasadnień i prowadzenia myśli.
Ta metafora może dotyczyć dwóch skrzydeł: rozumu i wiary – jak to zostało sformułowane w encyklice Fides et ratio św. Jana Pawła Wielkiego – a także może objąć w symbolice spalenia osobę czy społeczności w dosłownej odmowie przyszłości czy nadziei.
Niech przytoczone szeroko słowa będą również wyrazem wdzięczności wobec tych, z którymi przez lata nieśliśmy wielki dar kultury Kościoła, ucząc się dzielnej obecności w sporze ze światem antywartości i antyewangelizacji.

* * *

Marian Zawada OCD, ur. 21 września 1958 roku w Katowicach, absolwent Akademii Ekonomicznej w tymże mieście, w wieku 25 lat wstąpił do zakonu karmelitów bosych. Studiował m. in. na Teresianum w Rzymie, w czerwcu 1998 roku obronił doktorat, a w 2011 roku uzyskał tytuł doktora habilitowanego na Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II. Specjalizacja: teologia duchowości, antropologia teologiczna, duchowość karmelitańska. Pełnił funkcję rektora w Wyższym Seminarium Duchownym Karmelitów Bosych w Lublinie i Krakowie. W 2010 roku wybrany na wiceprzewodniczącego Konferencji Rektorów Wyższych Seminariów Duchownych Diecezjalnych i Zakonnych w Polsce. W latach 2014–2020 pełnił funkcję przeora klasztoru w Krakowie przy ul. Rakowickiej. W latach 2005–2020 dyrektor Centrum Kultury Duchowej im. św. Edyty Stein „Communio Crucis” w Krakowie. W latach 2011–2012 studiował na Uniwersytecie Mistycznym w Ávili w Hiszpanii. Opublikował ponad 60 książek i ponad 320 artykułów. Członek Polskiego Stowarzyszenia Teologów Duchowości.