Salutis cardo

Marcin Wojnicki OCD

Zarys teologii ciała św. Jana od Krzyża i św. Edyty Stein

(…) dowartościowanie teologicznego znaczenia ciała nie jest teologiczną nowinką czy wyrazem przejściowej mody. Już Tertulian zasłynął sformułowaniem: „Caro salutis est cardo”. Świadomość tego, że prawdziwe Wcielenie Chrystusa – kompletność Jego antropologicznej struktury – stanowi warunek sine qua non naszego zbawienia kształtowała od samego początku rozwój chrześcijańskiego dogmatu. Holistyczna wizja antropologiczna okazuje się szczególnie ważna w teologii duchowości. Poszczególne aspekty ludzkiej osoby nie funkcjonują oddzielnie i nie są od siebie niezależne. Sprowadzenie relacji człowieka z Bogiem czy drogi do świętości jedynie do wymiaru duchowego musi prowadzić do poważnych błędów praktycznych. (…) W tym kontekście ważne wydaje się zbadanie, co mają do powiedzenia na temat teologii ciała klasycy chrześcijańskiej duchowości: św. Jan od Krzyża i św. Teresa Benedykta od Krzyża (Edyty Stein), którzy reprezentują tradycję karmelitańską. Wizja Jana od Krzyża jest osadzona w schemacie scholastyczno-tomistycznym. Jednocześnie zaznacza się u niego silny wpływ teologii mistycznej zaczerpniętej m.in. od Bernarda z Clairvaux czy Pseudo-Dionizego Areopagity. Edyta Stein została ukształtowana przede wszystkim przez fenomenologię, którą studiowała pod kierunkiem Edmunda Husserla w Getyndze. Nieobca była jej tradycja mistyczna, o czym najwymowniej świadczy jej autorski przekład i komentarz do pism Pseudo-Dionizego. Widać zatem wspólny korzeń tradycji chrześcijańskiej, z którego wyrasta doktryna obojga omawianych autorów, a zarazem odmienne akcenty wynikające z różnic związanych z wykształceniem, środowiskiem kulturowo-historycznym, a także osobistą historią życia i cechami osobowości. Różnice są tu jednak nie tyle problemem, co bogactwem, które ujawni się przede wszystkim w części traktującej o rewelatywno-soteriologicznym znaczeniu cielesności Chrystusa.

Wydawnictwo Scriptum
seria: Przestrzenie wiary