Konsekrowani. Teologia i duchowość życia konsekrowanego

prof. dr hab. Jerzy Wiesław Gogola OCD – Karmelita bosy, teolog duchowości, profesor zwyczajny na Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II w Krakowie (obecnie emeryt), kierownik Katedry Historii Duchowości (do roku 2020), założyciel i dyrektor Karmelitańskiego Instytutu Duchowości (do roku 2023), specjalista z duchowości ogólnej, karmelitańskiej, życia konsekrowanego, autor kilkunastu książek i wielu artykułów z dziedziny swojej specjalizacji.

* * *

„Konsekrowani” – słowo, które stanowi tytuł prezentowanej książki, otwiera na rzeczywistość związaną z osobami oddającymi się całkowicie Bogu przez śluby rad ewangelicznych. Jest to ciekawy obszar nie tylko ze względu na mistyczną naturę konsekracji, ale także ze względu na metodologię tego zagadnienia, które można podjąć od strony duchowości, formacji, hagiologii, duszpasterstwa, a także teologii. O ile treści tych poprzednich są przybliżane w instytutach i seminariach zakonnych, o tyle teologia życia konsekrowanego nie znajduje swojego miejsca w ratio studiorum edukacji seminaryjnej czy uniwersyteckiej, gdyż przedmiot ten dopiero się tworzy, a opracowania z tej dziedziny są jeszcze dość fragmentaryczne. Wśród wielu prób napisania monografii czy nawet podręczników trudno znaleźć taki, który oprócz kompendium wiedzy mógłby jednocześnie służyć jako przewodnik życia duchowego. Nie jest to wyzwanie proste, gdyż teologia się rozwija, a życie konsekrowane uwzględnia coraz to więcej czynników egzystencjalnych, dlatego Kongregacja ds. Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego w swoich „ukierunkowaniach” zatytułowanych Młode wino, nowe bukłaki (2017) stwierdza, że „koniecznie trzeba przemyśleć na nowo teologię życia konsekrowanego z jego elementami składowymi”.
Na to zapotrzebowanie przez lata odpowiada prof. zw. Jerzy Wiesław Gogola OCD, związany z UPJPII w Krakowie, a co potwierdza kolejna jego książka pt. Konsekrowani. Teologia i duchowość życia konsekrowanego. Autor jest doświadczonym erudytą teologii duchowości, wnikliwym teoretykiem, jak i praktykiem, który swoją rozległą wiedzę przekazuje na wykładach i konferencjach duchowych adresowanych do szerokiego odbiorcy, począwszy od konsekrowanych do świeckich, którzy od ponad trzydziestu lat mogli nawet odbywać studia z duchowości w założonym przez niego Karmelitańskim Instytucie Duchowości w Krakowie. Owoce jego bogatej działalności ukazują się w licznych publikacjach, stąd i prezentowana książka nie jest pisana na zamówienie, ale stanowi autentyczną odpowiedź na potrzeby duchowe licznych słuchaczy i poszukujących.
Prototypem niniejszego podręcznika była książka jego autorstwa wydana w 2013 r. pt. Oddani Bogu. Teologia i duchowość życia konsekrowanego. Niniejsza publikacja jest nową i znacząco udoskonaloną wersją tego podręcznika, odznaczającą się aktualizacją wielu zagadnień oraz oryginalnością ujęcia teologii życia konsekrowanego, zarówno w sposób systematyczny, jak i praktyczny, charakteryzujący się prostym stylem przekazu. Jak Autor wyznaje we Wprowadzeniu, zasadnicze treści zawarte w tej książce przekazywane były przez niego studentom, a także w formie żywego słowa podczas wielu serii rekolekcji.
Publikacja wpisuje się w nurt teologii soborowej, łączącej wymiar biblijny, liturgiczny i eklezjalny w syntetycznej wizji życia chrześcijańskiego. W tym duchu Autor ukazuje życie konsekrowane jako istotny przejaw życia Kościoła, szczególnie w jego wymiarze komunijnym, i doskonale łączy powszechne powołanie do świętości z powołaniem do życia konsekrowanego, uzasadniając tym samym jasno relację konsekracji chrzcielnej do konsekracji zakonnej. Oryginalną zasługą Autora jest ukazanie rad ewangelicznych w ścisłym związku z cnotami teologalnymi, wobec czego kolejność omawiania rad ewangelicznych jest uzależniona od znanej kolejności cnót teologalnych: wiara – posłuszeństwo, nadzieja – ubóstwo, miłość – czystość.
Struktura książki jest bardzo klarowna, stanowiąc pewną całość. Jest złożona z części tematycznych, w których poszczególne zagadnienia omawiane są w rozdziałach. W części wstępnej przedstawiono źródła i rodzaje życia konsekrowanego w Kościele, a trzon książki tworzą dwie części: wymiar esencjonalny życia konsekrowanego oraz jego wymiar charyzmatyczny. Esencjonalny wymiar obejmuje wszystkie istotne elementy życia konsekrowanego, o jakich mówi Magisterium Kościoła, natomiast część dotycząca wymiaru charyzmatycznego stanowi wskazówkę do poszukiwania niepowtarzalnego stylu życia każdego z instytutów. Ostatnia część, symetryczna do części wstępnej, dotyczy sakramentalnych środków uświęcenia, z których wybrano te najczęściej praktykowane, czyli Eucharystię oraz sakrament pokuty i pojednania. Na szczególne podkreślenie zasługuje tu uwaga o sposobie podejścia kapłanów do sakramentu pokuty osób konsekrowanych, przystępujących często do tego sakramentu.
Twórczy wkład osobisty w teologię życia konsekrowanego Autor świadomie i z pokorą osadza w doświadczeniu Kościoła, korzystając obficie z bogatej i aktualnej literatury polskiej i obcojęzycznej, zwłaszcza w językach włoskim, hiszpańskim i francuskim, oraz powołuje się na liczne dokumenty Kościoła o życiu konsekrowanym po Vaticanum II.
Z radością i nadzieją prezentuję dzieło ojca prof. dr. hab. Jerzego Wiesława Gogoli w imieniu Sekcji Teologii Życia Konsekrowanego Polskiego Towarzystwa Teologicznego, do której Autor należy, jako dar dla Kościoła w Polsce w Roku Jubileuszowym z życzeniem, by obfitował w nowe i święte powołania do życia konsekrowanego, a publikacja przyczyniła się do głębszego zrozumienia charyzmatu konsekracji i radosnej wdzięczności Bogu za łaskę rzeczywistej i życiodajnej komunii.

prof. dr hab. Adelajda Sielepin CHR
kierownik Sekcji Teologii Życia Konsekrowanego PTT