Ukryci w Miłości. Podręcznik życia karmelitańskiego [format kieszonkowy]

W 1736 roku ukazała się niewielka książeczka po łacinie, napisana przez anonimowego mistrza nowicjatu, zatytułowana Vademecum novitiorum fratrum Beatae Virginis Mariae de Monte Carmelo discalceatorum (Vademecum dla braci bosych, nowicjuszy z Zakonu Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel). W krótkim wprowadzeniu (praefatiuncula) autor oświadczył, że jego dziełko skierowane jest do braci, którzy wkrótce mają opuścić nowicjat i udać się do innych klasztorów. Uznał, że bardzo przyda się im na drogę skrót tego wszystkiego, czego nauczyli się w nowicjacie.
Ów mały podręcznik wywierał wpływ na formację nowicjuszy karmelitańskich przez następne dwieście lat. Każdy nowicjusz miał w swojej celi jego egzemplarz z przeznaczeniem do regularnego korzystania z tysiąca praktycznych rad, jakie mógł w nim znaleźć.
Niestety, gdy ta mała książeczka ujrzała światło dzienne, duch Karmelu zdążył już utracić swą pierwotną czystość. Zamiast, idąc za naszymi wielkimi mistrzami życia mistycznego, podkreślać powołanie karmelitów i karmelitanek do kontemplacji, zaczęto coraz bardziej kłaść nacisk na ascezę i pokutę. Ta ostatnia bywała surowa i często bardzo sztuczna. Kiedy zdarza się w naszych czasach – co zresztą należy do rzadkości – że któryś z braci powołuje się na owo Vademecum, zwykle czyni to, by pośmiać się z przesadnych praktyk pokutnych zalecanych przez jego osiemnastowiecznego autora, który radził na przykład, by samemu się policzkować, chodzić zawsze ze spuszczoną głową, a jeśli już trzeba patrzeć przed siebie, to nie dalej niż na długość własnej trumny.
A przecież w książce tej znaleźć można również prawdziwe perły, których nie wolno nam zagubić. Z tego właśnie powodu, w porozumieniu z karmelitankami z Danii i Szwecji, powoli dojrzewał wśród nas pomysł, by opracować nowy praktyczny podręcznik życia karmelitańskiego, w którym znalazłoby się wszystko to, co Vademecum sprzed blisko trzech stuleci zawierało wartościowego. Istotnie, logicznie rzecz biorąc, podręcznik ten powinien z jednej strony być powrotem do źródeł naszego charyzmatu, a z drugiej strony uwzględniać stan współczesnej teologii i duchowości. Żyjemy w czasach naznaczonych przestrogą św. Teresy od Dzieciątka Jezus dotyczącą przesadnego stosowania praktyk pokutnych – i ta przestroga musi znaleźć się również w książce przeznaczonej do konkretnej formacji osób początkujących na drodze życia duchowego.
Pierwotnie nie było naszym zamiarem publikowanie tego podręcznika i udostępnianie go szerokiemu gronu odbiorców. Myśleliśmy przede wszystkim o naszych własnych braciach i siostrach, a także, w drugiej kolejności, o członkach naszych zakonów świeckich, którzy starają się żyć duchem Karmelu w „świecie”. Kiedy jednak dyrektor szwedzkiego wydawnictwa Artos dowiedział się o naszych planach, sam zaproponował wydanie takiej książki. Zwróciłem mu wówczas uwagę, że w takim razie należałoby usunąć z podręcznika wszystko to, co odnosi się bezpośrednio do stanu mniszego. Odparł mi jednak, że w naszych czasach, a w każdym razie w Skandynawii, istnieje coraz większe zainteresowanie życiem klasztornym i że to właśnie ów aspekt monastyczny mógłby zainspirować wiele osób świeckich, pragnących swoje duchowe życie niejako „wcielać” w codzienność, nadając mu pewien konkretny kształt.
Nie jest to żadną miarą książka, którą czyta się jednym tchem. Jest ona po prostu zbiorem dobrych rad, z których każdy może korzystać zgodnie ze swoimi aktualnymi potrzebami i wedle własnego uznania. Możemy z nich czerpać, dokonując wcześniej rozeznania (discretio), co przecież nasza pierwotna Reguła zaleca nam wyraźnie i co możemy uznać za jeden z filarów naszej duchowości.