Święty Rafał Kalinowski w wypowiedziach Pasterzy Kościoła [„Życie i świętość” 5]

Święty Rafał od Świętego Józefa (z chrztu Józef) Kalinowski jest pierwszym karmelitą bosym, duchowym synem św. Jana od Krzyża, wyniesionym do chwały ołtarzy przez kanonizację, która miała miejsce w Rzymie 17 listopada 1991 roku, w 400. rocznicę śmierci tegoż św. Jana od Krzyża – doktora mistycznego.
Józef Kalinowski, pochodzący z polskiej rodziny szlacheckiej, urodził się w 1835 roku w Wilnie, stolicy Litwy. Studiował inżynierię wojskową w Petersburgu, pracował nad projektem kolei z Kurska do Konotopu, jako kapitan w carskiej armii rosyjskiej dowodził twierdzą wojskową w Brześciu Litewskim, wziął udział w Powstaniu Styczniowym przeciwko Rosji w 1863 roku, a po aresztowaniu został skazany na śmierć, którą później zamieniono na dziesięć lat przymusowych robót nad jeziorem Bajkał na Syberii. Po powrocie z katorgi osiadł w Paryżu, gdzie przez trzy lata był wychowawcą bł. Augusta Czartoryskiego. W końcu, w 1877 roku, w wieku czterdziestu dwóch lat, wstąpił do Zakonu Karmelitów Bosych w Austrii, przyjmując imię Rafał od św. Józefa. W styczniu 1882 roku przyjął święcenia kapłańskie w Czernej pod Krakowem i natychmiast stał się kluczową postacią w odrodzeniu życia karmelitańskiego w Polsce, po kasacie Zakonu przez zaborców. Założył klasztor z internatem w Wadowicach, usilnie zabiegał o otwarcie klasztorów karmelitanek bosych w Przemyślu i we Lwowie, organizował Świecki (wówczas Trzeci) Zakon Karmelitański w Polsce i odzyskał obszerną dokumentację historyczną dotyczącą dawnych klasztorów karmelitańskich. Opublikował cztery obszerne tomy pt. „Kroniki klasztorów karmelitanek bosych w Wilnie, Lwowie, Warszawie i Krakowie” (Wilno, Kraków 1900-1904), napisał kilka broszur o tematyce karmelitańskiej (duchowość maryjna, hagiografia, wydarzenia bieżące z życia Zakonu) i pozostawił po sobie „Wspomnienia”, „Teksty ascetyczne” i „Listy”. Wydanie krytyczne jego spuścizny pisarskiej liczy ponad 2500 stron i jest zebrane w sześciu obszernych tomach: „Wspomnienia”, pod redakcją R. Bendera (Lublin 1966, reedycja Kraków 2013), „Listy”, pod redakcją o. Cz. [H.] Gila (Lublin 1979, Kraków 1985-1986), i „Konferencje i Teksty ascetyczne”, także pod redakcją o. Cz. [H.] Gila (Kraków 1987, reedycja Kraków 2020). Tylko „Wspomnienia” zostały przetłumaczone na język włoski, podczas gdy wszystkie pozostałe pisma pozostały w oryginale, z wyjątkiem niektórych konferencji, przełożonych na język angielski, siedmiu nowo odnalezionych listów opublikowanych po włosku, a nadto fragmentów „Wspomnień” wydanych w odcinkach po francusku i niektórych wyjątków z korespondencji i konferencji wykorzystanych w zbiorze Myśli św. Rafała, wydanych po włosku.
O. Rafał od św. Józefa zmarł w 1907 roku w Wadowicach, gdzie 13 lat później, w 1920 roku, urodził się Karol Wojtyła, przyszły Jan Paweł II – papież, który ogłosił heroiczność jego cnót (1980), dokonał jego beatyfikacji (1983) i kanonizacji (1991).
Jakkolwiek o. Rafał Kalinowski był beatyfikowany dopiero 22 czerwca 1983 roku w Krakowie, na długo wcześniej wspomnienie spotkań z nim, czy też jego i imię i przesłanie, a nadto opinia o jego świętości pojawiały się w wypowiedziach kardynałów, biskupów, a nawet Konferencji Episkopatu Polski. Większość tych stwierdzeń sprzed beatyfikacji zawarta jest w listach postulacyjnych kierowanych do Papieża i do Stolicy Apostolskiej, z prośbą o beatyfikację Sługi Bożego. Kolejną grupę stanowią wypowiedzi z okazji ogłoszenia dekretu o heroiczności jego cnót, a następnie z okazji beatyfikacji i dziękczynienia za dar nowego Błogosławionego. Wypowiedzi te przywołujemy w dwóch pierwszych rozdziałach książki.
Kolejne dwa rozdziały książki zawierają fragmenty wypowiedzi hierarchów Kościoła z okazji kanonizacji bł. Rafała Kalinowskiego i uroczystości dziękczynnych za to wydarzenie eklezjalne (rozdział trzeci), a nadto ich słowa wypowiedziane lub napisane w ostatnich dziesięcioleciach, kiedy to przypadały wymowne rocznice związane z życiem i gloryfikacją św. Rafała w Kościele, jak stulecie jego śmierci (2007), okrągłe rocznice beatyfikacji czy kanonizacji, doroczne obchody liturgiczne ku czci Świętego, konsekrowanie kościołów wznoszonych pod jego patronatem, celebrowanie światowego Dnia Życia Konsekrowanego, obchody Święta Niepodległości czy innych wydarzeń religijno-patriotycznych, sympozja i sesje naukowe poświęcone św. Rafałowi Kalinowskiemu i inne (rozdział czwarty). Zauważmy, autorami tych wypowiedzi są nie tylko biskupi polscy czy Konferencja Episkopatu Polski, ale także niektórzy kardynałowie i biskupi zagraniczni. Książkę wieńczy rozdział piąty, w którym przywołujemy w kluczu chronologicznym możliwie wszystkie wypowiedzi św. Jana Pawła II o „świętym z jego rodzinnego miasta”, jak zwykł nazywać ojca Rafała.
Oczywiście książka jest pierwszą próbą zgromadzenia nauczania papieskiego i biskupiego o św. Rafale Kalinowskim. Będziemy wdzięczni za wskazanie wypowiedzi, które nie zostały w niej przywołane. Nie chcieliśmy w żadnym przypadku ich pominąć, nie zdołaliśmy jedynie do nich dotrzeć. Chętnie dokonamy uzupełnień, które mogłyby ubogacić ewentualną reedycję książki.

o. dr hab. Szczepan T. Praśkiewicz OCD