Wychwalajcie mężów sławnych

Swoje niezwykle aktywne apostolstwo, pokorne i ukryte, Józef Rafał Kalinowski rozpoczął na Syberii – co należy podkreślić – jako katorżnik i zesłaniec polityczny, kontynuował na emigracji we Francji i wreszcie w pełni rozwinął jako kapłan, przede wszystkim w posłudze spowiednika. W zakonnym okresie życia otaczała go sława uczestnika walki o niepodległość podzielonej Ojczyzny, katorżnika i sybiraka.
Gromadzenie źródeł dotyczących życia o. Rafała rozpoczął jego przyjaciel o. Jan Baptysta Bouchaud (1851-1932). Był on Francuzem. Do Czernej przyjechał w 1880 r., aby wziąć udział w odnowieniu życia zakonnego w tym klasztorze. Historię Polski i historię zakonu na ziemiach polskich znał lepiej niż inni zakonnicy, w tym Polacy. Dzieje jego życia i pracy nad gromadzeniem źródeł do biografii o. Rafała Kalinowskiego, a w dalszym zamierzeniu do jego procesu beatyfikacyjnego przedstawiłem we wstępie do polskiego wydania drugiego tomu tejże biografii. Tutaj wystarczy przypomnieć, że o. Janowi wydatnie pomagał ks. Jerzy Kalinowski, najmłodszy brat o. Rafała, oraz m. Maria Ksawera Czartoryska, karmelitanka bosa z krakowskiego klasztoru na Łobzowie. Dzięki tekstom ks. Jerzego posiadamy dosyć szczegółowe informacje o rodzicach św. Rafała, jego rodzeństwie i niektórych osobach z rodziny. On pomógł również o. Janowi dotrzeć do przyjaciół i kolegów swego brata z czasów pobytu na Syberii.
Wspomnienia zebrane przez o. Jana Bouchauda zostały później uzupełnione w czasie procesu beatyfikacyjnego (1934-1938) i kanonizacyjnego (1953-1956). Jest rzecz zrozumiałą, że najwartościowsze i najbardziej bogate w szczegóły są wspomnienia pisane bezpośrednio po śmierci o. Rafała. Każde ze wspomnień jest odrębnym tekstem. Ich autorzy znali o. Rafała osobiście, ta znajomość była jednak różna; inna była wiedza kogoś, kto spotykał się z nim wyłącznie w konfesjonale, a inna pielęgniarza, który mieszkał z nim w tym samym klasztorze i służył mu w ciągu ostatnich miesięcy życia.
Zdecydowana większość zebranych tutaj wspomnień ukazuje się drukiem po raz pierwszy. Kilkanaście z nich zostało wcześniej wydanych w całości lub we fragmentach; o. Jan Bouchaud w swojej biografii o. Rafała wykorzystał i często obszernie cytował wspomnienia spisane na jego prośbę.
Niech mi wolno będzie przytoczyć słowa księgi Mądrości Syracha: „Wychwalajmy mężów sławnych i ojców naszych według następstwa ich pochodzenia. Pan sprawił [w nich] wielką chwałę i wspaniałą wielkość od wieków. […] Potomstwo ich trzyma się przymierzy, […] a imię ich żyje w pokoleniach” (44, 1.2.12.14).

Czesław Gil OCD